Ütopya Türünde Yazılmış En Önemli Eserlerden Biri: Güneş Ülkesi

0
2

Tommaso Campanella‘nın ütopik özellikler taşıyan eseri Güneş Ülkesi, Uğur Gülsün‘ün çevirisiyle İlgi Kültür Sanat Yayınları tarafından yayımlandı.

Acılarla yoğrulmuş hayatının özlemlerini Güneş Ülkesi’nde dile getiren Tommaso Campanella, eseri sayesinde bize döneminin buhranlarını, umutlarını, toplumları etkileyen cereyanları okuma fırsatı veriyor.
Astroloji, felsefe, okültizm, teoloji, sosyoloji, ekonomi, siyaset, strateji gibi alanlarda görüşler içeren ve 17. yüzyıl Avrupası’nda, düşüncelerinden dolayı epey hırpalanan bir filozof tarafından hapishanede kaleme alınan Güneş Ülkesi, ütopya türünde yazılmış en önemli eserlerden biri. Çağlarüstü olması özelliğiyle günümüzün ütopya hayallerini de içeriyor: Güneş Ülkesi’nde yöneticiler aydın kişilerdir. Ülkenin en yüksek yöneticisi filozof bir rahiptir. Her birey, topluma yararlı olacak şekilde bir görev üstlenir. Özel mülkiyet yasak olup, her şey ortaktır.

Tommaso Campanella Hakkında

İtalyan şair, filozof ve siyaset uzmanı olarak tanınır. Rönesans felsefesi içinde önemli bir yere sahiptir. Derebeyliğinin ve engizisyon mahkemelerinin en güçlü olduğu bir dönemde yaşadı. Düşünce hayatı maddi yoksulluk ve siyasi baskılarla geçmiştir.

Tommaso Campanella’nın Hayatı ve Eserleri

Tommaso Campanella (1568-1639), İtalya’nın Calabria bölgesinde Stilo kasabasında  yoksul bir kunduracının oğlu olarak dünyaya geldi. Doğduğu yer o dönemde İspanyollar tarafından işgal altındaydı. Daha on üç yaşındayken şiirler yazmaya başladı. On beş yaşına geldiği zaman Cosenza Dominiken manastırına girerek, Dominik tarikatı üyesi oldu.

Tommaso Campanella, manastıra ilk girdiği yılarda dinsel konulara meraklıydı. Aziz Augustinus’un Somma Theologica adlı eserini birçok defa okuduğu söylenir. Fakat bir süre sonra dini meselelere eskisi kadar merak duymamaya başlar. Bu sıralarda yeni bir ilgisi ortaya çıkar; Felsefe.

Tommaso Campanella, felsefeyle ilgilenmeye ilk başladığı zaman Aristotales’in eserlerini okumuştur. Onun doğa ve bilgi anlayışını irdelemiştir. Fakat Aristotales’e karşı bu ilgisi, ünlü doğa bilimci Bernardio Telesio’nun (1509-1588) eserlerini gördükten sonra azalmıştır. Bir müddet sonra Aristotales’in fikirlerinin tam karşısında yer almıştır.

Telesio, bir doğa bilimciydi. Doğa gözlenebilir ve deney yapılabilir bir alandı. Gerçek bilgi teolojik kitaplarda sunulmuyordu. Bilgi yalnızca somut olan doğa alanının tecrübe edilmesiyle elde edilebilirdi.

Campanella, Telesio’nun felsefesinden oldukça etkilenmişti. Hatta bu etkiden dolayı “Duyularla Açıklanan Felsefe ( Philosophia Sensibus Demostrata, 1591)” adlı eserini yazdı. Bu eseri sadece Telesio’nun felsefesini savunmak amacıyla yazmadı. Aynı zamanda Bulunduğu dönemde felsefesi oldukça geniş kitleler tarafından benimsenen Aristotales’in fikirlerini çürütmek için yazmıştır. 1592 yılında fikirlerinden dolayı hapsedilmiştir. Fakat bir süre sonra, Telesio’nun fikirlerinden vazgeçmesi karşılığında serbest bırakılmıştır.

Tommaso Campanella, hapisten çıktıktan bir müddet sonra Padua’ya geçer. Burada fikirlerinden oldukça etkilendiği Galileo ile tanışır. Onun fikirlerinden o kadar çok etkilenmiştir ki “Galileo’nun Savunması” adlı eserini kaleme almıştır. Fakat yine engizisyon mahkemesi ile ters düşerek 1594 yılında tekrar hapsedilir. Bir süre sonra sonra özgürlüğüne kavuşur. Fakat bu çok sürmeyecektir.

Tommaso Campanella’nın yaşadığı bölge olan Calabria bölgesi İspanyolların işgali altındaydı. Bu dönemde hem siyasi yönetim hem de engizisyon mahkemeleri inanılmaz bir şiddetle halkı baskı altında tutuyordu. Manastırlar dışında kitaplara erişim hakkı yoktu.

Tommaso Campanella, 1599 yılında İspanyollara karşı bir ayaklanma tertip etti. Yıldızların hareketlerinden başalarılı olacağı kehanetini çıkaran Campanella, manastır keşişlerini de yanına alarak büyük bir ayaklanmaya öncülük eder. Keşişler halk arasına girip isyana katılmaları için teşvik edilir. Hatta bu isyana kıyıdaki bir Osmanlı donanmasının da yardım ettiği ileri sürülmüştür. Fakat işler hiçte yıldızların dediği gibi olmaz. İsyan bastırılır ve Campanella isyanın sorumlusu olarak hapsedilir. Hapis hayatı, o güne kadar yaşamış olduğu tüm zorlukları unutturan cinstendir. Sürekli işkence ve baskıya maruz kalır. Bu türlü türlü işkenceler onun hem bedeninde hem de ruhunda büyük tahribatlar bıraktı. 27 yıl aralıksız hapis cezası çekti. Hapis hayatı sırasında ismi, yaşadığı yer ile karşılaştırınca büyük bir özlem olan “Güneş Ülkesi” adlı eserini yazdı.

Tommaso Campanella, 1626 yılında özgürlüğüne kavuştu ve ardından Roma’ya gitti. Fakat yaşadığı sıkıntılar son bulmamıştı. Burada bir suikasta uğrar. Bunun neticesinde Paris’e gitmiştir. Bir Dominikan manastırında (1639) 71 yaşındayken hayata veda etmiştir. Ayrıca diğer eserleri:

  • Scelta (1622, Seçmeler)
  • Metafisica (1638, Metafizik)
  • Theologia (1613-1614, İlahiyat)

Tommaso Campanella’nın Güneş Ülkesi Hakkında

Tommaso Campanella, Güneş Ülkesi (Civitas Solis) adlı eserini hapsedildiği dönemde kaleme almıştır. İlginçtir ki hapsedildiği yerde tüm işkence ve aşağılamalara karşın yazmasına müsade edilmiştir. Bu eserinde Campanella ütopik bir ülke düzenini hayal eder.

Güneş Ülkesi, Cenovalı bir denizcinin ağzıyla anlatılır. Bu ülke belli bir hiyerarşiye dayalı bir toplumsal sisteme sahiptir. Campanella bu ütopya ile ömrü boyunca hayalini kurduğu mutluluk ve düzeni kurmayı amaçlamıştır. 71 yıllık yaşamının büyük kısmı güneşten yoksun hücrelerde geçen Campanella’nın kitabına koyduğu isim oldukça manidardır

Fındıkzade

Görüşlerinizi Bizimle Paylaşın