Can Yayınları, Cumhuriyet aydınlarının “İzler”inin peşinde dizisine Ahmet Ağaoğlu ile devam etti

0
803
Cumhuriyet aydınlarının "İzler"inin peşinde dizisine Ahmet Ağaoğlu ile devam etti

Can Yayınları’nın A. Adnan Adıvar’ın gazete yazılarından derlenen Dünyayı Düzeltmek kitabıyla başladığı “İzler” dizisi Ahmet Ağaoğlu’yla devam ediyor.

Cumhuriyet döneminin en önemli düşünürlerinden Ahmet Ağaoğlu’nun deneysel metni Ben Neyim? ve Anadolu’nun yaşadığı sefaleti anlatan Gönülsüz Olmaz isimli kısa eserini bir arada yayınlandı.

Ahmet Ağaoğlu, 1936’da Cumhuriyet’te tefrika edilen ve ölümünün ardından 1939’da kitap olarak basılan sıra dışı metni Ben Neyim?’e, Yeraltından Notlar’ı andıran bu satırlarla başlıyor. Kitap boyunca diğerkâm iç (benlik) ile bencil dış (benlik) arasındaki derin çelişki anlatıldığı için bu yönüyle bizde çok örneği olmayan “itiraf edebiyatı”nın erken örneklerinden biri sayılmalıdır Ben Neyim?. Vâ-Nû, coşkuyla selamladığı bu metnin “papaz huzurunda günah çıkartan Hıristiyan sofuları” bile kıskandıracağını söylerken, Peyami Safa kitapta “içi ile dışı arasındaki tezatın çirkefi içine batmış ahlak sefilinin ruh portresi”nin çizildiğini vurgularken metnin bu yanını öne çıkarmışlardır.

Kitap bir yanıyla da Cumhuriyet’in Batılılaşma girişiminin biçimciliğinin, yaratılmak istenen yeni siyasal yapıya uyumlu bireyler yaratılamamasının eleştirisidir. Bu son derece ilginç metne, Ağaoğlu’nun Malta’da sürgündeyken yazdığı halde yine ölümünden sonra kitaplaştırılabilen ve odağında yine benzer, ama bu kez 1908 İnkılabı’na yönelik çok daha sert bir eleştiri bulunan Gönülsüz Olmaz adlı anlatısını da eklendi.  Aylin Özman da bu metinleri Ağaoğlu’nun düşünsel macerası içinde konumlandıran, bahsi geçen eleştirilerin temelinde yatan ahlak ve siyaset anlayışının sınırlarına da dikkat çeken son derece bilgilendirici bir sunuş yazdı.

AHMET­ AĞAOĞLU KİMDİR?

1869’da­ Şuşa,­ Karabağ’da­ doğdu.­ Tiflis’te­ tamamladığı­ ortaöğreniminden­ sonra­ Paris­ Hukuk­ Fakültesi­ ile­ Sorbonne­ Tarih­ ve ­Filoloji­ bölümlerinde okudu.­ İlk ­makalesini ­yirmi ­bir­ yaşında­ Fransızca­ kaleme­ aldı.­ Bir­ dönem­ Paris’te­ gazetecilik­ yaptı.­ Üniversite­ yıllarında­ çeşitli­ dergilerde­ yazıları­ yayımlandı.­ 1911’de­ Türk­ Yurdu­ Ce­miyeti’nin­ kurucuları ­arasında­ yer ­aldı. Darülfünun’da­ Rus­ dili ­ve ­Türk ­tarihi ­hocalığı ­yaptı.1917 ­Devrimi’nden ­sonra ­Kafkas­ orduları ­siyasi­ müşaviri­ olarak­ Rusya’ya ­gitti.­ Geri döndüğünde­ İngilizler ­tarafından ­tutuklandı ­ve ­Malta’ya ­sürüldü. 1921’de­ Anadolu’ya­ geçerek­ Ankara­ hükümeti ­tarafından ­matbuat­ umum­ müdürlüğü ­görevine ­atandı. 1930’da Serbest­ Cumhuriyet ­Fırkası’nın ­kurucuları ­arasında­ yer ­aldı. ­Ağaoğlu,­ 19 ­Mayıs ­1939’da İstanbul’da ­öldü.

Önceki İçerikAvrupa Hegemonyasından Önce Türkçe’de ilk kez VBKY’de
Sonraki İçerik‘Evde kal, kitaplara ses ver’

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here